Kum filtresi boyutu hesaplama: filtrasyon hızı ve yüzey alanı

Havuz filtre boyutu hesaplama, tank hacmine veya kum miktarına değil yüzey alanına dayanır. Gerekli alan, sirkülasyon debisinin filtrasyon hızına bölünmesiyle bulunur: A = Q / v. 18,75 m³/h debi ve 30 m/h hız sınırında 0,625 m² alan, yani 920 mm çaplı bir filtre gerekir.

Yayımlanma: 2 Eylül 2026 · Güncelleme: 2 Eylül 2026

Bu yazıda ne var

• Yüzey alanı formülü ve birimlerin doğru okunması
• TS 11899'un filtre tipine göre verdiği filtrasyon hızı sınırları
• 11 ticari çap için yüzey alanı ve kapasite tablosu
• Ters yıkama debisinin filtre seçimini nasıl sınırladığı
• Küçük ve büyük seçmenin ayrı ayrı sonuçları
• Tek büyük filtre ile birden çok küçük filtrenin karşılaştırması

Yüzey alanı nasıl hesaplanır?

Kum filtresinde su, kum yatağının yatay kesitinden geçer. Bu kesit ne kadar genişse su o kadar yavaş ve o kadar iyi süzülür. Bağıntı şudur:

\[ A = \frac{Q}{v_f} \]

• A: gerekli filtre yüzey alanı (m²)
• Q: sirkülasyon debisi (m³/h)
• v_f: filtrasyon hızı (m/h; m³/m²·h ile aynı şey)

Filtrasyon hızının birimi kafa karıştırır. m/h ile m³/m²·h aynı büyüklüktür: saatte metrekare başına kaç metreküp su geçtiğini gösterir. Çapı bilinen bir filtrenin alanı \( A = \pi D^2 / 4 \) ile bulunur; 920 mm'lik bir tankta bu 0,664 m²'dir.

Yayımlanmış bir örnek hesap zinciri şöyledir: 111,11 m³/h debi ve 30 m/h hız için 3,704 m² alan gerekir ve bu alan tek 2350 mm filtre ya da iki adet 1600 mm filtreyle karşılanır (Havuz.info.tr filtreleme alanı hesabı).

Filtrasyon hızı sınırı kaç m/h?

Sınır, filtre tipine ve havuzun kapalı veya açık olmasına göre değişir. TS 11899, tanecik boyutu 0,71–1,25 mm olan tek tabakalı filtrelerde tatlı su için süzme hızını açık filtrelerde en fazla 12 m/h, kapalı filtrelerde en fazla 30 m/h olarak sınırlar; çok tabakalı filtrelerde bu değerler 15 ve 50 m/h'dir. Deniz suyunda kapalı filtre için sınır 20 m/h'ye iner ve aktif kömür filtrelerinde 50 m/h'ye kadar çıkılabilir (TS 11899, TSE 2. Baskı, Nisan 2007).

Bu değerler izin verilen üst sınırdır, hedef değil. Uygulama literatürü iyi filtrasyon için filtre kesitinde metrekare başına saatte 10–15 m³ su geçişini önerir ve kuvars kumlu filtrenin 30–50 mikrondan daha ince partikülü tutmasının beklenmemesi gerektiğini belirtir; çok katmanlı filtrelerde bu sınır yaklaşık 10 mikrona iner (Termodinamik dergisi, kum filtresi sorunları). Karşılaştırma için insan saçının kesiti 60–80 mikrondur.

EN 16713-1, evsel havuzların filtrasyon sistemleri için gereklilikler ve deney yöntemleri verir; kapsamı evseldir ve halka açık havuzlara uygulanmaz (EN 16713-1:2016). Halka açık havuzlar EN 15288 serisinin kapsamındadır (EN 15288-1:2018+A1:2024). Filtrasyon hızına ilişkin bir hüküm Sağlık Bakanlığı yönetmeliğinde yer almaz (Sağlık Bakanlığı HSGM).

Filtre çapı, yüzey alanı ve kapasite tablosu

Yüzey alanları ile 30 ve 50 m/h sütunları Havuz.info.tr tablosundan alındı; 15 m/h sütunu aynı alanların 15 ile çarpımıdır. Tablo iki yönde kullanılır: elinizde debi varsa uygun çapı, elinizde filtre varsa taşıyabileceği maksimum debiyi okursunuz.

Bağımsız bir uygulama kaynağı bu değerleri destekliyor: 1000 mm çaplı bir filtrede normal işletme debisi 8–12 m³/h, ters yıkama debisi yaklaşık 25 m³/h'dir (Termodinamik). 600 mm filtrede tipik üst sınır ise yaklaşık 14 m³/h olarak veriliyor (e-Havuz Market).

Ters yıkama seçimi nasıl sınırlar?

Filtre yalnızca süzmek için değil, yıkanmak için de boyutlandırılır. Kum yatağının kabarıp kirini bırakması için ters yıkama debisi filtre yüzeyinin metrekaresi başına 30–40 m³/h olmalıdır (Termodinamik). Bu, filtreyi büyütmenin bedava olmadığı anlamına gelir: 1600 mm filtrenin (2,010 m²) düzgün yıkanması için yaklaşık 60–80 m³/h debi gerekir.

Sonuç pratik bir denge kuralıdır. Filtre, süzme tarafında rahat çalışacak kadar büyük, ters yıkama tarafında pompanın besleyebileceği kadar küçük olmalıdır. TS 11899, tek ve çok tabakalı filtrelerin haftada en az iki kez ters yıkanmasını ister (TS 11899).

Kum yatağının yüksekliği de standarda bağlıdır: tek tabakalı filtrelerde tabaka yüksekliği açık havuzda en az 0,9 m, kapalı havuzda en az 1,2 m olmalıdır ve tankta malzeme yüksekliğinin %25'i artı 0,2 m kadar boşluk bırakılmalıdır (TS 11899). Kum değişimi ve dolum yükseklikleri için filtre kumu değişimi yazısına bakabilirsiniz.

Filtre küçük seçilirse ne olur?

Küçük filtrede filtrasyon hızı yükselir. Sonuçlar sırayla gelir: kum yatağı kirle daha çabuk dolar, manometre basıncı hızla yükselir, debi düşer ve su bulanıklaşır. Yüksek hızda kum tanecikleri arasında kanal açılır; su bu kanaldan süzülmeden geçer, yani filtre çalışıyor görünürken iş yapmaz. Basınç yükselmesinin nedenleri için filtre basıncı yükseldi yazısına bakın.

İkinci sonuç pompadadır. Filtre direnci arttıkça sistemin toplam basma yüksekliği büyür; kirlenmenin tek başına yaklaşık 3 mSS ek direnç ürettiği kabul edilir (Havuz.info.tr pompa seçimi). Basma yüksekliği büyüdükçe pompa eğrisi üzerinde debi düşer: 1,5 HP bir pompa 8 mSS'de 27 m³/h verirken 14 mSS'de 12 m³/h'ye iner (aynı kaynak). Yani küçük filtre, satın alırken kazandırdığını işletmede debi ve elektrik olarak geri alır.

Filtre büyük seçilirse ne olur?

Büyük filtre, süzme tarafında avantajlıdır: hız düşer, su daha berrak olur, basınç kaybı azalır ve ters yıkama aralığı uzar. Üç maliyeti vardır. Birincisi kum miktarı: üç adet 820 mm filtre yaklaşık 975 kg kuvars kum isterken tek 1400 mm filtre 1.800 kg ister (Havuz.info.tr). İkincisi makine dairesinde kapladığı alan. Üçüncüsü ters yıkama debisidir; pompa m² başına 30–40 m³/h veremiyorsa filtre hiç yıkanmaz.

Tek büyük filtre mi, iki küçük filtre mi?

Aynı alan iki yolla kurulabilir: 3,704 m² için tek 2350 mm ya da iki adet 1600 mm (Havuz.info.tr). İki filtre kurulumu, biri ters yıkanırken diğerinin çalışmasına izin verdiği için sürekli işletilen havuzlarda tercih edilir ve ters yıkama debisini de bölerek pompaya yük bindirmez. Tek büyük filtre daha az vana, daha az kollektör ve daha az sızıntı noktası demektir. Villa ölçeğinde tek filtre neredeyse her zaman yeterlidir; site ve tesis havuzlarında ikili kurulum yaygındır.

Filtre seçimini pompa ve boru çapıyla birlikte görmek için havuz hidroliği boyutlandırma yazısına, gerekli debiyi bulmak için pompa debisi hesaplama yazısına bakabilirsiniz. Havuz ölçüleri ve standart tesisat çapları model sayfalarında yer alıyor.

Sık sorulan sorular

Havuz filtre boyutu nasıl hesaplanır? Sirkülasyon debisi filtrasyon hızına bölünür: A = Q / v. 12 m³/h debi ve 30 m/h sınırında 0,4 m² alan gerekir; tablodan bir üst ölçü olan 760 mm filtre seçilir. Çapı bilinen filtrenin alanı πD²/4 ile bulunur.

Filtrasyon hızı kaç m/h olmalı? TS 11899, kapalı tek tabakalı filtrelerde tatlı su için en fazla 30 m/h, çok tabakalı filtrelerde 50 m/h verir (TS 11899). Bu üst sınırdır; iyi filtrasyon için uygulamada 10–15 m/h bandı önerilir.

600 mm filtre kaç m³ havuza yeter? 620 mm filtrenin alanı 0,302 m², 30 m/h'de kapasitesi yaklaşık 9 m³/h'dir. Bu debi, 6 saatlik devir daimde 54 m³, 8 saatlik devir daimde 72 m³ hacme kadar havuzu besler. 10–15 m/h hedeflenirse kapasite 4,5 m³/h'ye iner.

Filtre kumu ne sıklıkla ters yıkanır? TS 11899, tek ve çok tabakalı filtrelerin haftada en az iki kez ters yıkanmasını ister (TS 11899). Manometre basıncı temiz filtre değerinin belirgin üzerine çıktığında ara vermeden yıkama yapılır.

Cam kürecik ve kum arasında boyut farkı var mı? Yüzey alanı hesabı değişmez, çünkü alan tank çapına bağlıdır. Değişen, aynı hızda tutulan partikül boyutudur: kuvars kum 30–50 mikron, çok katmanlı dolgular yaklaşık 10 mikron seviyesindedir (Termodinamik).

Kaynaklar

• TS 11899 — Yüzme Havuzları Genel Kurallar, TSE, 2. Baskı, Nisan 2007: https://eforhavuz.com/pdf/tse.pdf
• Havuz.info.tr — Filtre seçiminde filtreleme alanının hesabı: https://havuz.info.tr/havuz-yapimi/filtre-seciminde-filtreleme-alanin-hesabi-nasil-yapilir/
• Termodinamik dergisi — Kum filtresi sorunları: https://www.termodinamik.info/teknik/kum-filtresi-sorunlari
• Havuz.info.tr — Pompa seçimi nasıl yapılır: https://www.havuz.info.tr/havuz-yapimi/pompa-secimi-nasil-yapilir/
• e-Havuz Market — Havuz pompası seçimi: https://www.e-havuzmarket.com/blog/icerik/havuz-pompasi-secimi
• EN 16713-1:2016 — Domestic swimming pools, Water systems, Part 1: Filtration systems: https://www.en-standard.eu/bs-en-16713-1-2016-domestic-swimming-pools-water-systems-filtration-systems-requirements-and-test-methods/
• EN 15288-1:2018+A1:2024 — Swimming pools for public use, Part 1: Safety requirements for design: https://standards.iteh.ai/catalog/standards/cen/e257b2dc-7ea1-4e98-8985-f3f1adb8488b/en-15288-1-2018a1-2024
• T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM — Havuz Suları: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/su-guvenligi/havuz-sulari.html

İlgili içerikler

• Havuz hidroliği: pompa, filtre ve boru çapını birlikte boyutlandırma
• Havuz pompa debisi hesaplama
• Havuz filtre kumu değişimi
• Havuz filtre basıncı yükseldi: nedenleri ve çözümü