Kapalı havuz nem alma maliyeti: kapasite hesabı ve ısı geri kazanımı

Kapalı havuzda nem yükü buharlaşmadan gelir ve buharlaşan her kilogram su mahalden yaklaşık 0,68 kWh gizli ısı taşır. ASHRAE bağıl nemin %50–60 bandı dışına çıkmasını önermiyor: %60 üzeri yoğuşma ve yapı hasarı, %50 altı belirgin enerji artışı demektir. Cihaz kapasitesi L/gün cinsinden hesaplanır ve ısı geri kazanımı işletme maliyetini doğrudan düşürür.

*Yayım: 2 Eylül 2026 · Son güncelleme: 2 Eylül 2026*

Bu yazıda ne var

• Kapalı havuzda nem yükünün nereden geldiği ve neden sürekli olduğu
• ASHRAE ve VDI 2089'a göre hedef bağıl nem, hava ve su sıcaklığı bandı
• Nem alma kapasitesinin (L/gün) formülle hesaplanması ve birimli örnek
• Ticari cihaz veri sayfalarından kapasite, güç ve geri kazanım tablosu
• Taze hava debisi, hava değişim sayısı ve mahal basıncı gereksinimleri

Kapalı havuzda nem nereden geliyor?

Kaynak tek başına havuz yüzeyidir. Su, hava kuru olduğu sürece buharlaşmayı sürdürür; bu süreç yüzey açık kaldığı her saat devam eder. Buharlaşma, mahalden iki şey alır: su buharı ve gizli ısı. ABD Enerji Bakanlığı'na göre 80 °F suyun buharlaşan her bir pound'u 1.048 Btu ısı götürür, yani kilogram başına yaklaşık 0,68 kWh (DOE Energy Saver, Swimming Pool Covers).

Bu yüzden kapalı havuzda nem alma ile su ısıtma aynı problemin iki yüzüdür. Nem alma cihazı havadaki fazla suyu yoğuşturur; havuz ısıtıcısı ise aynı suyun buharlaşırken götürdüğü ısıyı yeniden verir. İkisi arasındaki bağı kesmenin yolu ya buharlaşmayı azaltmak ya da yoğuşma sırasında açığa çıkan ısıyı geri kazanmaktır.

ASHRAE, buharlaşmayı artıran koşulları açıkça sıralıyor: oda hava sıcaklığının düşmesi, bağıl nemin %50 altına inmesi ve su sıcaklığının artması buharlaşmayı, nem alma yükünü ve havuz suyu ısıtma maliyetini birlikte yükseltir (2019 ASHRAE Handbook—HVAC Applications, Bölüm 6, PDF).

Hedef bağıl nem bandı neden %50–60?

ASHRAE'nin ifadesi net: "Bağıl nemin %50–60 aralığı dışındaki dalgalanmaları önerilmez." Aynı bölüm, natatoryumların yıl boyunca %40–60 nem seviyesinde tutulmasını gerektirdiğini belirtiyor. Bandın iki ucunun da gerekçesi vardır.

Sıcaklık kuralı da bandın parçasıdır: ASHRAE, hava sıcaklığının pratik olduğu ölçüde sıcak, ideal olarak su sıcaklığına eşit veya üzerinde ve en fazla 86 °F (30 °C) tutulmasını öneriyor. Bir ASHRAE bölge sunumu aynı kuralı sayısallaştırıyor: hava sıcaklığı su sıcaklığından 2–4 °F (1–2 °C) yüksek olmalı, azami 86 °F (Mississippi Valley ASHRAE, Pool Dehumidification). Dantherm de aynı ilkeyi 2 °C fark olarak veriyor (Swimming Pool Selection Guide).

Tasarım çiy noktası bu bandın türevidir: ASHRAE, 82–84 °F hava ve %50–60 bağıl nemde iç tasarım çiy noktasını 62–69 °F (17–21 °C) olarak veriyor. Yapı kabuğundaki her yüzeyin sıcaklığı bu değerin üzerinde tutulmalıdır; aksi halde cam, duvar ve çatı bağlantılarında yoğuşma başlar.

VDI 2089 üzerinden çalışan Avrupa uygulamasında ek bir sınır vardır: dış hava mutlak nemi 9 g/kg altındayken iç havanın mutlak nemi 14,3 g su/kg hava değerini aşmamalıdır; bu, 30 °C'de yaklaşık %54 bağıl neme karşılık gelir. Türkiye'de yüzme havuzlarına ilişkin mevzuatın öngördüğü su sıcaklığı ve iç ortam koşulları için yüzme havuzu yönetmeliği rehberi yazısına bakılabilir.

Nem alma kapasitesi nasıl hesaplanır?

İki kurumsal formül vardır ve ikisi de aynı fiziği kullanır: buharlaşma, su yüzeyindeki doymuş buhar basıncı ile havanın kısmi buhar basıncı arasındaki farkla orantılıdır.

ASHRAE (indirgenmiş biçim):

\[ w_p = 0{,}1 \cdot A \cdot (p_w - p_a) \cdot F_a \]

Burada \(w_p\) buharlaşma debisi (lb/h), \(A\) havuz yüzey alanı (ft²), \(p_w\) su sıcaklığındaki doymuş buhar basıncı (inHg), \(p_a\) havanın çiy noktasındaki doymuş buhar basıncı (inHg), \(F_a\) etkinlik faktörüdür. Bu biçim, buharlaşma gizli ısısının yaklaşık 1000 Btu/lb ve yüzeydeki hava hızının 10–30 fpm olduğu durum için geçerlidir.

VDI 2089 (metrik):

\[ W = \frac{e}{R_D \cdot T}(P_b - P_l) \cdot A \]

Burada \(W\) buharlaşma debisi (L/saat), \(e\) etkinlik katsayısı, \(R_D = 461{,}5 \ \text{J/(kg·K)}\), \(T\) hava ve su sıcaklığının ortalaması (K), \(P_b\) su sıcaklığındaki doymuş buhar basıncı (Pa), \(P_l\) havanın kısmi buhar basıncı (Pa), \(A\) havuz alanıdır (m²).

Her iki formülün kalbi etkinlik faktörüdür; havuzun ne kadar hareketli kullanıldığını temsil eder.

Kaynaklar: ASHRAE Bölüm 6 Tablo 1 ve Dantherm seçim kılavuzu. ASHRAE, özel havuz ile hareketli halka açık havuz arasındaki tepe buharlaşma farkının %100'ü aşabileceğini belirtiyor; bu yüzden faktör seçimi cihaz boyutunu doğrudan ikiye katlayabilir.

Birimli örnek: 32 m² konut havuzu

Koşullar: su 28 °C, hava 30 °C, bağıl nem %55, alan 32 m². VDI 2089 formülü uygulanır.

• \(T\) = (28 + 30)/2 = 29 °C = 302,15 K
• 28 °C'de doymuş buhar basıncı \(P_b\) ≈ 3.780 Pa
• 30 °C'de doymuş buhar basıncı 4.246 Pa; %55 bağıl nemde \(P_l\) = 4.246 × 0,55 ≈ 2.335 Pa
• Konut havuzu için \(e\) = 9,5

\[ W = \frac{9{,}5}{461{,}5 \times 302{,}15}(3.780 - 2.335) \times 32 = 3{,}15 \ \text{L/saat} \]

Günlük değer: 3,15 × 24 = 75,6 L/gün. Ancak bu, havuzun 24 saat açık kaldığı varsayımıdır. Örtü kullanılan saatlerde buharlaşma pratik olarak durur; günde 12 saat örtülü kullanımda değer yaklaşık 38 L/gün'e iner.

Aynı buharlaşmanın ısı karşılığı da hesaplanabilir: 75,6 kg × 0,68 kWh/kg ≈ 51 kWh/gün. Bu, havuz ısıtıcısının yalnızca buharlaşmayı telafi etmek için günde vermesi gereken ısıdır.

Cihaz kapasitesi ve elektrik tüketimi ne kadar?

Ticari nem alma cihazlarının kapasitesi katalogda belirli bir iç koşula bağlı olarak L/24 saat cinsinden verilir. Dantherm'in havuz serisi veri sayfası, 30 °C ve %60 bağıl nem koşulu için şu değerleri yayımlıyor (DH 20/35/65/120 ürün kılavuzu):

İki nokta dikkat ister. Birincisi, kapasite iç koşula bağlıdır: aynı cihaz 20 °C'de 30 °C'dekinin yaklaşık %70'i kadar su alır. İkincisi, yukarıdaki 75,6 L/gün hesaplı yük DH 120 sınıfı bir cihaz gerektirirken, örtü kullanımıyla inen 38 L/gün yükü DH 65 karşılar.

İşletme maliyeti buradan çıkar. DH 65'in azami gücü 1,26 kW'tır; günde 16 saat çalıştığında 20,2 kWh, ayda yaklaşık 605 kWh eder. Elektrik birim fiyatı \(e\) TL/kWh olduğunda aylık bedel 605 × \(e\) TL'dir. EPDK'nın 4 Nisan 2026'dan geçerli tarifesinde mesken alçak gerilim tek zamanlı aktif enerji bedeli 203,6685 kuruş/kWh, dağıtım bedeli 107,0498 kuruş/kWh olarak veriliyor (Anadolu Ajansı; resmî tablolar EPDK); vergiler ve kademe farkıyla ödenen fiyat değişir. Tesisin toplam yükünü çıkarmak için havuz elektrik tüketimi hesaplama yazısındaki tabloya bakılabilir.

Isı geri kazanımı işletme maliyetini nasıl değiştirir?

Nem alma cihazı havadaki suyu yoğuştururken suyun gizli ısısını açığa çıkarır. Bu ısı ya mahale ya doğrudan havuz suyuna verilebilir. Dantherm tablosunda DH 35 için 2,0 kW, DH 65 için 3,3 kW ısı geri kazanımı belirtiliyor; yani cihaz 1,26 kW elektrik çekerken mahale 3,3 kW ısı iade ediyor.

ASHRAE bu yaklaşımı doğrudan öneriyor: "Bu egzoz havası enerji bakımından zengindir ve işletme maliyetlerini düşürmek için ısı geri kazanımı şiddetle önerilir." Aynı bölüm, natatoryumların sıcak iç koşulları nedeniyle enerji geri kazanımının ılıman iklimlerde bile iyi geri ödeme verdiğini ve kompresörlü sistemlerin atık ısısıyla havuz suyunun ısıtılabileceğini, bunun getirisinin çarpıcı olabileceğini belirtiyor.

Taze hava ve hava debisi ne kadar olmalı?

Nem alma tek başına yeterli değildir; mahalde hava dağılımı ve taze hava da tasarlanır.

• Hava değişim sayısı. ASHRAE, havuz mahalleri için 4–6 ACH, seyirci alanları için 6–8 ACH, terapi havuzları için 4–6 ACH veriyor.
• Su yüzeyindeki hava hızı. ASHRAE, su yüzeyi üzerindeki hava hızının 30 fpm'i (0,15 m/s) aşmamasını şart koşuyor. Bölge sunumundaki örnek, hava hareketinin 30 fpm'den 125 fpm'e çıkmasının buharlaşmayı 160,0 lb/h'den 226,1 lb/h'ye, yani %41 yükselttiğini gösteriyor.
• Taze hava debisi. ASHRAE Standard 62.1-2016 Tablo 6.2.2.1'e dayanan hesapta havuz ve ıslak platform alanı için 0,48 cfm/ft², diğer zeminler için 0,06 cfm/ft², seyirci alanı için 0,06 cfm/ft² artı kişi başı 7,5 cfm alınır.
• Mahal basıncı. ASHRAE, havuz mahallinin bitişik alanlara göre daima negatif basınçta tutulmasını belirtiyor; egzoz debisi taze hava debisinden büyük olmalıdır. Aksi halde nemli hava komşu hacimlere geçer ve yoğuşma oradaki yapı elemanlarında oluşur.

32 m² havuzun bulunduğu 200 m³'lük bir mahal için 4–6 ACH, 800–1.200 m³/h hava debisi demektir; bu, Dantherm tablosundaki DH 65 (800 m³/h) ile DH 120 (1.067–1.463 m³/h) arasına düşer.

Kapalı havuzun ısıtma tarafındaki seçenekleri havuz ısıtma yöntemleri karşılaştırma yazısında; kapalı veya hareketli çatının sezon uzatmadaki yeri havuz sezonunu uzatma yazısında ele alınıyor. Kapalı havuzlu villa projelerinde mahal hacmi ve cam yüzey oranı bu hesabı doğrudan etkiler; örnek uygulamalar için villa havuzu sayfasına bakılabilir.

Sık sorulan sorular

Kapalı havuzda nem kaç olmalı? ASHRAE bağıl nemin %50–60 aralığı dışına çıkmamasını öneriyor; yıl boyu genel band %40–60 olarak veriliyor. %60 üzerinde iç hava kalitesi bozulur ve yoğuşma riski doğar, %50 altında buharlaşma ve enerji tüketimi belirgin artar.

Nem alma cihazı kaç L/gün olmalı? Hesap havuz alanı, su ve hava sıcaklığı, bağıl nem ve etkinlik faktörüyle yapılır. 32 m² konut havuzu için 28 °C su, 30 °C hava ve %55 nemde VDI 2089 formülü 75,6 L/gün veriyor; örtü kullanılan saatlerde bu değer yarıya iner.

Kapalı havuzda hava sıcaklığı kaç derece olmalı? Su sıcaklığına eşit veya bir–iki derece üzerinde, azami 30 °C. ASHRAE azami sınırı 86 °F kuru termometre olarak veriyor; bölge sunumu farkı 2–4 °F, Dantherm 2 °C olarak belirtiyor. Hava suyun altına düşerse buharlaşma artar.

Isı geri kazanımı gerçekten geri ödüyor mu? ASHRAE, natatoryumların sıcak iç koşulları nedeniyle enerji geri kazanımının ılıman iklimlerde bile iyi geri ödeme verdiğini belirtiyor. Dantherm cihazlarında geri kazanılan ısı DH 35'te 2,0 kW, DH 65'te 3,3 kW olarak veriliyor.

Nem alma cihazının aylık elektrik tüketimi ne kadar? Cihaz gücü ve çalışma saatiyle bulunur. DH 65 sınıfı bir cihaz 1,26 kW azami güçle günde 16 saat çalıştığında aylık yaklaşık 605 kWh tüketir. Ödenen bedel elektrik birim fiyatına bağlıdır; Türkiye'de saha ölçümüne dayalı sezonluk değerler veri yok.

Kaynaklar

• 2019 ASHRAE Handbook—HVAC Applications, Bölüm 6 "Indoor Swimming Pools": https://www.dxair.com/pdf/designguide/ashrae-2019-hvac-manual.pdf
• Mississippi Valley ASHRAE — Pool Dehumidification sunumu (2023): https://www.mississippivalleyashrae.org/docs/ASHRAE-Pool-Dehum-2023_%20January.pdf
• Dantherm — Swimming Pool Selection Guide (VDI 2089 tabanlı): https://humiscope.squarespace.com/s/-media-2351337-dantherm-swimming-pool-selection-guide_english_0417.pdf
• Dantherm — DH 20/35/65/120 ürün kılavuzu: https://danthermpublicfiles.blob.core.windows.net/en-dantherm-guides/DH-20-35-65-120-Product-Guide-EN.pdf
• DOE Energy Saver — Swimming Pool Covers (arşiv): http://web.archive.org/web/20250110214936/https://www.energy.gov/energysaver/swimming-pool-covers
• EPDK — Elektrik faturalarına esas tarife tabloları: https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-1327/elektrik-faturalarina-esas-tarife-tablolari
• Anadolu Ajansı — EPDK tarife haberi: https://www.aa.com.tr/tr/enerjiterminali/elektrik/epdk-2026-yekdem-maliyetlerini-revize-etti/56138