Yüzme havuzu yönetmeliği: hangi havuz kapsamda, hangi parametre zorunlu
6/3/2011-27866 sayılı yönetmeliğin madde madde açıklaması: kapsam, 19 su kalitesi eşiği, numune sıklığı, aylık denetim, faaliyet durdurma ve müeyyideler.
Yüzme havuzu yönetmeliği, 6/3/2011 tarihli ve 27866 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı; 15/12/2011 tarihli 28143 sayılı değişiklikle ekleri yenilendi. Yalnızca ticari amaçla işletilen açık ve kapalı havuzları kapsar. 13 kimyasal, 3 fiziksel ve 4 mikrobiyolojik parametre için sınır değer koyar; denetim aylıktır.
Yayımlanma: 2 Eylül 2026 · Güncelleme: 2 Eylül 2026
Bu yazıda ne var
- Kapsam sınırı: hangi havuz 19 maddelik düzenlemeye tabi, hangisi tamamen dışında
- Madde–parametre eşleme tablosu: 19 maddenin hangisi hangi yükümlülüğü doğuruyor
- Ek-1, Ek-2 ve Ek-3'teki 20 sınır değerin tamamı, birimiyle
- Ek-4'e göre işletmecinin günde 3, günde 1 ve haftada 1 ölçmesi gereken parametreler
- Aylık denetim, Temiz Havuz Sertifikası ve mikrobiyolojik uygunsuzlukta faaliyet durdurma
- Değişiklik takvimi: 2011 ve 2012'de neyin değiştiği, 31/5/2012 uyum tarihi
Hangi havuz kapsamda, hangisi değil?
Kapsam sorusu, bu düzenlemeyle ilgili en çok yanlış anlaşılan noktadır. Yönetmeliğin 2. maddesi kapsamı "yüzme amacıyla kullanılan açık ve kapalı yüzme havuzları ile sularının nitelikleri" olarak tanımlar. Aynı maddenin ikinci fıkrası ise iki grubu açıkça dışarıda bırakır:
"Sağlık amaçlı kullanılan kaplıca ve mineralli su havuzları ile ticari amaçlı olarak kullanılmayan havuzlar bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır."
Bu cümle iki sonuç üretir. Birincisi, termal ve mineralli su tesisleri ayrı bir mevzuat rejimine tabidir. İkincisi ve pratikte daha önemlisi: ticari amaçla kullanılmayan havuzlar kapsam dışıdır. 4. maddenin (i) bendi de yüzme havuzunu "halkın kullanımına açık yapılar" olarak tanımlar (yönetmelik tam metni).
Villa bahçesindeki tek aileye ait bir havuz bu tanımın dışındadır. Buna karşılık otel, tatil köyü, spor tesisi, aquapark ve ücret karşılığı kullanıma açılan her havuz kapsam içindedir. Site havuzları ise kesin sınırda durur: ne kadar "halkın kullanımına açık" oldukları ve ticari işletme sayılıp sayılmadıkları tartışmalıdır. Bu ayrımı ve hukuki sonuçlarını site havuzunda hukuki sorumluluk yazısında ayrıntılı ele aldık.
Kapsam dışı olmak, hiçbir kurala tabi olmamak anlamına gelmez. Elektrik güvenliği, imar ve Kat Mülkiyeti Kanunu yükümlülükleri kapsamdan bağımsız olarak işler.
Yönetmelik hangi kanuna dayanıyor?
Düzenlemenin dayanağı 3. maddede yazılıdır: 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 1. ve 2. maddeleri ile 181 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesi. Bu dayanak, yaptırım rejimini de belirler; çünkü 17. madde müeyyideler için doğrudan 1593 sayılı Kanuna atıf yapar.
1593 sayılı Kanunun 282. maddesi genel ceza hükmünü kurar:
"Bu Kanunda yazılı olan yasaklara aykırı hareket edenler veya zorunluluklara uymayanlar hakkında; Kanunda ayrıca bir ceza hükmü gösterilmediği ve fiilleri Türk Ceza Kanununda daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, üç aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ve beşbin liradan otuzbin liraya kadar hafif para cezası verilir."
Maddenin devamı, işyerinin "yedi günden üç aya kadar" tatiline ve aynı süre kapatılmasına hükmedilebileceğini söyler (1593 sayılı Kanun tam metni). Metindeki lira tutarları 1983 değişikliğinden kalmadır ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; güncel idari para cezası tutarı için veri yok işaretini bırakıyoruz, çünkü açık kaynaklı bir kurumsal metinden doğrulanamadı. Pratikte caydırıcı olan da para cezası değil, faaliyet durdurma ve kapatma yetkisidir.
Madde–parametre eşleme tablosu
Yönetmelik 19 madde ve bir geçici maddeden oluşur. Aşağıdaki tablo, her maddenin işletmeci açısından hangi somut yükümlülüğü doğurduğunu gösterir.
| Madde | Konu | İşletmeci için somut yükümlülük | Ölçülebilir eşik |
|---|---|---|---|
| 2 | Kapsam | Ticari işletme ise tam uyum | — |
| 5 | Su nitelikleri | Ek-1, Ek-2, Ek-3 değerlerine uyum | 20 parametre |
| 6 | Numune | Numune alma, taşıma ve Ek-6 formu | 12 saat / 24 saat taşıma |
| 7 | Laboratuvar | Yetkili laboratuvara analiz | TS EN ISO/IEC 17025 |
| 8 | Personel | Sorumlu + operatör + cankurtaran | en az lise mezunu |
| 9 | Çocuk havuzu | Müstakil su hazırlık tesisi, aylık boşaltma | derinlik ≤ 50 cm |
| 10 | Fiziki mekânlar | Duş, tuvalet, soyunma, kadın-erkek ayrımı | 20 kişiye 1 duş / 1 tuvalet |
| 11 | Güvenlik | Kaymaz zemin, kapalı mazgal, acil telefon | derinlik en az 4 yönde |
| 12 | Denetim | Kayıt defteri, kimyasal deposu, KKD | ayda 1 denetim |
| 13 | Uygunsuz su | Mikrobiyolojik uygunsuzlukta faaliyet durdurma | 0/100 ml sınırları |
| 14 | Dezenfeksiyon | Bakanlıktan ruhsatlı ürün | stabilizatörlü klor yalnızca açık havuzda |
| 15 | Eğitim | Operatör eğitimi 5 başlık | 132 ders saati (MEB programı) |
| 17 | Müeyyideler | 1593 sayılı Kanuna göre işlem | veri yok TL |
Tablodaki en sert hüküm 13. maddedir: mikrobiyolojik uygunsuzluk tespit edildiğinde havuzun faaliyeti durdurulur. Kimyasal uygunsuzlukta ise önce yazılı uyarı verilir, giderilmezse faaliyet durdurulur. Yani klor değerinin düşük çıkması ile *E. coli* çıkması aynı sonucu doğurmaz.
Ek-1: kimyasal parametreler ve sınır değerleri
Ek-1, İl Sağlık Müdürlüğü denetiminde ayda bir defa aranan kimyasal parametreleri listeler. 28143 sayılı değişiklikle yenilenmiş hâliyle değerler şöyledir (değişiklik metni):
| Parametre | Sınır değer | Birim | Not |
|---|---|---|---|
| pH | 6,5 – 7,8 | — | H₂O₂ + biguanid sisteminde 8,2'ye kadar uygun |
| Serbest klor (kapalı havuz) | 1,0 – 1,5 | mg/L | mahallinde ölçülür |
| Serbest klor (açık havuz) | 1,0 – 3,0 | mg/L | mahallinde ölçülür |
| Serbest klor (ozon / UV / klordioksit ile) | 0,3 – 0,6 | mg/L | yardımcı dezenfeksiyon varsa |
| Bağlı klor | ≤ 0,2 | mg/L | kloramin göstergesi |
| Siyanürik asit | ≤ 100 | mg/L | stabilizatörlü klor kullanımında |
| Biguanid | 2 – 30 | mg/L | klorsuz sistem |
| Hidrojen peroksit | 40 – 80 | mg/L | klorsuz sistem |
| Toplam alkalinite (CaCO₃) | 30 – 180 | mg/L | H₂O₂ sisteminde 220'ye kadar |
| Amonyum | ≤ 0,5 | mg/L | H₂O₂ sisteminde 1,5 |
| Nitrit | ≤ 0,5 | mg/L | — |
| Nitrat | ≤ 50 | mg/L | — |
| Bakır | ≤ 1,0 | mg/L | algisit kalıntısı |
| Alüminyum | ≤ 0,2 | mg/L | topaklayıcı kalıntısı |
Ek-1'in dipnotu, hidrojen peroksit, biguanid ve serbest klor ölçümlerinin havuz mahallinde yapılacağını, hidrojen peroksit ile biguanid birlikte kullanıldığında serbest klorun ölçülmeyeceğini belirtir. Bu detay denetimde sık gözden kaçar: klorsuz sistemle çalışan bir havuzda serbest klor sıfır çıktığı için uygunsuzluk yazılması yönetmeliğe aykırıdır.
Serbest klor için 1–1,5 mg/L aralığı, TS 11899'un verdiği 0,3–0,6 mg/L aralığıyla çelişir. Denetimde bağlayıcı olan yönetmeliktir. Bu çelişkinin tamamını yönetmelik, TS 11899 ve EN 16713 karşılaştırması yazısında dört kolonlu tabloyla açtık. Parametrelerin birbirini nasıl etkilediği ise havuz suyu dengesi rehberinde anlatılıyor.
Ek-2 ve Ek-3: fiziksel ve mikrobiyolojik sınırlar
Fiziksel parametreler yalnızca üç kalemdir, ama bulanıklık sınırı işletmede en çok zorlayan değerdir.
| Parametre | Sınır değer | Birim | Ölçüm yeri |
|---|---|---|---|
| Renk | 10 | Pt/Co | laboratuvar |
| Bulanıklık | 5 SiO₂ / Jakson veya 0,5 | NTU / FNU | laboratuvar |
| Sıcaklık (kapalı havuz) | 26 – 28 | °C | mahallinde |
| Sıcaklık (açık havuz) | 26 – 38 | °C | mahallinde |
Mikrobiyolojik parametrelerde tolerans neredeyse sıfırdır ve yönetmelik her parametre için kullanılacak analiz metodunu da numarasıyla belirler:
| Parametre | Sınır değer | Analiz metodu |
|---|---|---|
| Toplam koloni (22 °C) | 200 CFU/ml | TS EN ISO 6222 |
| Toplam koliform | 0 / 100 ml | TS EN ISO 9308-1 |
| *Escherichia coli* | 0 / 100 ml | TS EN ISO 9308-1 |
| *Pseudomonas aeruginosa* | 0 / 100 ml | TS EN ISO 16266 |
Ek-3'ün sıklık kuralı iki kademelidir: numune ayda bir defa, yoğun kullanım dönemlerinde ayda iki defa alınır. Yoğun kullanımın tanımı yönetmelikte yoktur; uygulamada bunu İl Sağlık Müdürlüğü takdir eder.
İşletmeci kendi ölçümlerini hangi sıklıkta yapmak zorunda?
Ek-4, denetimden bağımsız olarak işletmecinin tutmakla yükümlü olduğu izleme programını kurar. Bu, aylık resmî denetimden çok daha yoğun bir takvimdir.
| Parametre | Ölçüm sıklığı | Kaynak |
|---|---|---|
| Sıcaklık | ilk ölçüm kullanımdan önce, sonra 4 saat aralıkla, günde en az 3 defa | Ek-4 |
| pH | her gün | Ek-4 |
| Serbest klor | her gün | Ek-4 |
| Biguanid / hidrojen peroksit | her gün | Ek-4 |
| Siyanürik asit | her gün | Ek-4 |
| Renk | her gün | Ek-4 |
| Bulanıklık | her gün | Ek-4 |
| Toplam alkalinite | haftada bir | Ek-4 |
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, aynı takvimi kullanıcıya görünür kılma yükümlülüğüyle birlikte özetler: "Sıcaklık, pH, serbest klor gibi parametreler, işletici tarafından 4'er saat aralıkla günde en az 3 defa analiz edilmelidir" ve "havuz suyuna ait mikrobiyolojik analiz sonuçları ile havuz suyunun sıcaklık, pH, serbest klor değerleri kullanıcıların görebileceği bir panoda ilan edilmelidir" (HSGM havuz suları sayfası).
Pratikte denetimde en çok yazılan uygunsuzluk, sınır değerin aşılması değil, kayıt defterinin eksik tutulmasıdır. 12. madde analiz kayıt defterlerini denetim konusu sayar; günde üç ölçümün yazılmadığı bir defter, suyun uygun olduğu bir havuzda da uygunsuzluk üretir.
Devir daim süresi ve taze su yönetmelikte var mı?
Hayır. Sektörde en yaygın hatalardan biri, devir daim süresini, filtrasyon hızını ve yüzücü başına taze su miktarını yönetmelik hükmü gibi aktarmaktır. Yönetmeliğin 19 maddesinde ve altı ekinde bu üç konuda hiçbir sayısal hüküm yoktur.
Bu değerler TS 11899 ve TS EN 16713-2 düzeyinde tanımlıdır. Aradaki fark hukuki olarak belirleyicidir: standarda uymamak sözleşmesel veya teknik bir eksiklik yaratır, yönetmeliğe uymamak faaliyet durdurma sebebidir. Hidrolik tarafta hangi değeri hangi kaynaktan aldığınızı ayırmak isterseniz havuz hidroliği boyutlandırma yazısı bu ayrımı tablo hâlinde veriyor.
Yönetmeliğin dolaylı olarak düzenlediği tek boşaltma kuralı çocuk havuzlarına aittir: 9. madde çocuk havuzunun müstakil su hazırlık tesisine sahip olmasını ve ayda bir defa boşaltılmasını ister. HSGM ayrıca yüzme havuzunun yılda en az bir defa boşaltılarak genel temizlik yapılmasını uygulama kuralı olarak yayımlar.
Dezenfeksiyonda hangi ürün kullanılabilir?
- madde iki sınır koyar. Birincisi, kullanılan her kimyasalın Bakanlıktan ruhsatlı olması gerekir. İkincisi ve çok daha sık ihlal edileni: stabilizatörlü klor bileşikleri yalnızca açık havuzlarda kullanılabilir.
Stabilizatör, siyanürik asittir; klorun güneş altında bozunmasını yavaşlatır. Kapalı havuzda ultraviyole yükü olmadığı için stabilizatörün faydası yoktur, birikimi ise klor etkinliğini düşürür. Siyanürik asit Ek-1'de ≤ 100 mg/L ile sınırlanmıştır ve bu sınırın aşıldığı havuzlarda klor ölçümü normal görünse bile dezenfeksiyon zayıflar. Birikimi düşürme hesabını siyanürik asit nasıl düşürülür yazısında m³ ve maliyet bazında çözdük; bağlı klorun teşhisi ise bağlı klor ve kloramin teşhis akış şemasında var.
Denetim nasıl yürüyor, Temiz Havuz Sertifikası nedir?
- madde, havuzların her ay İl Sağlık Müdürlüğü tarafından denetlenmesini öngörür. Denetimde bakılan başlıklar sayılmıştır: kullanılan kimyasalların ruhsatlı olup olmadığı, kimyasal deposunun uygunluğu, kişisel koruyucu donanım ve analiz kayıt defterleri.
Takvim yılı boyunca uygunsuzluk çıkmayan havuza yıl sonunda Ek-5'te yer alan Temiz Havuz Sertifikası verilir. Sertifika, uygunsuzluk tespit edildiğinde iptal edilir. Bu belge bir kalite ödülü değil, denetim geçmişinin özetidir; otel ve tesis işletmelerinde acente denetimlerinde de istenebilir.
Denetim ve izleme kayıtları elektronik ortama işlenir. Bakanlık bunu şöyle tanımlıyor: "Havuzlar ile ilgili yapılan denetim ve izleme çalışmaları Çevre Sağlığı Bilgi Yönetim sisteminin 'Havuz Suyu Takip' bölümüne girilmekte ve elektronik ortamda takibi yapılmaktadır" (HSGM). Yani bir havuzun uygunsuzluk geçmişi kâğıt dosyada değil, merkezî sistemde tutulur.
Numune alma, taşıma ve laboratuvar zincirinin tamamını, hangi hacimde hangi şişeyle kaç saat içinde teslim edileceğini havuz suyu numune alma ve akredite laboratuvar süreci yazısında adım adım verdik.
Fiziki mekân ve güvenlik hükümleri neleri zorunlu kılıyor?
- ve 11. maddeler yapısal koşulları düzenler. HSGM'nin uygulama listesi bu maddeleri sayısal hâle getirir: duş yerleri "en az yirmi kişiye bir duş düşecek şekilde", tuvaletler "en az yirmi kişiye bir tuvalet düşecek şekilde" düzenlenir. Çocuk havuzu derinliği 50 santimetreyi geçemez. Havuz derinlikleri "kullanıcıların görebileceği şekilde havuz kenarına en az 4 yönde" yazılır.
Güvenlik tarafında üç hüküm can kaybı riskiyle doğrudan ilgilidir: boşaltma mazgalının kapalı durumda bulundurulması, cankurtaran istihdamı ile ip, yüzer duba ve simit gibi kurtarma malzemelerinin erişilebilir yerde hazır tutulması, havuz kenarında acil durumlarda kullanılmak üzere telefon bulundurulması. Mazgal hükmü teknik olarak en kritik olanıdır: açık kalan bir dip emiş mazgalı, emiş kuvveti nedeniyle boğulma mekanizması oluşturur.
Yönetmelik ayrıca hayvanların havuzda insanlarla birlikte bulunmasına "hiçbir şekilde" izin verilemeyeceğini yazar.
Yönetmelikte ne zaman ne değişti?
Değişiklik takvimi, eski kaynaklardan alınan değerlerin neden yanlış olabileceğini açıklar.
| Tarih | RG sayısı | Değişen |
|---|---|---|
| 6/3/2011 | 27866 | Yönetmeliğin ilk yayımı; yürürlük yayımdan 1 ay sonra |
| 6/3/2012 | — | Geçici md. 1: md. 8/c, 9 ve 10 için 1 yıllık uyum süresinin sonu |
| 15/12/2011 | 28143 | Yönetmeliğin adı değişti; Ek-1, Ek-2, Ek-3, Ek-4 ve Ek-6 yenilendi |
| 15/12/2011 | 28143 | Mesul müdür tanımı eklendi; mesul müdür + operatör + cankurtaran istihdamı zorunlu hâle geldi |
| 15/12/2011 | 28143 | Operatör eğitimleri Halk Eğitim Müdürlükleri ve/veya İŞKUR'a bağlandı |
| 31/5/2012 | 28143 Geçici md. 2 | Personel yükümlülüğüne uyum son tarihi |
2011 değişikliğinin en somut sonucu personel yapısıdır: değişiklikten sonra işletici mesul müdür, havuz suyu operatörü ve sertifikalı cankurtaran istihdam etmek zorundadır. Değişiklik, mesul müdür ile havuz suyu operatörünün aynı kişi olabileceğini de açıkça söyler. Belgeleri nereden ve nasıl alacağınızı havuz suyu operatörü belgesi yazısında topladık.
Aynı değişiklik, kullanıcı davranışına da iki kural getirdi: havuza yalnızca mayo ile girilmesi ve girişten önce duş ile ayak dezenfeksiyonu. Yeni bir tesis planlarken bu koşulların mimari karşılığı, villa havuzu ölçeğinden tesis ölçeğine geçildiğinde soyunma-duş bloğunun kapasiteye göre boyutlandırılmasıdır.
Sık sorulan sorular
Villa havuzum bu yönetmeliğe tabi mi?
Hayır. 2. maddenin ikinci fıkrası ticari amaçla kullanılmayan havuzları kapsam dışında bırakır ve 4. madde yüzme havuzunu halkın kullanımına açık yapı olarak tanımlar. Tek aileye ait, kiraya verilmeyen bir villa havuzu bu tanıma girmez. Elektrik ve imar yükümlülükleri yine geçerlidir.
Denetimde kaç parametreye bakılır?
İl Sağlık Müdürlüğü denetiminde Ek-1'deki 13 kimyasal, Ek-2'deki 3 fiziksel ve Ek-3'teki 4 mikrobiyolojik parametre aranır. Serbest klor, pH, hidrojen peroksit, biguanid ve sıcaklık havuz mahallinde ölçülür. Diğerleri yetkili laboratuvarda analiz edilir.
Mikrobiyolojik sonuç uygunsuz çıkarsa ne olur?
- madde gereği havuzun faaliyeti durdurulur. Kimyasal parametrelerde uygunsuzluk çıktığında ise önce yazılı uyarı verilir; uygunsuzluk giderilmezse faaliyet durdurulur. Ayrıca 12. madde uyarınca o yılın Temiz Havuz Sertifikası iptal edilir.
Serbest klor 0,5 mg/L ölçüldü, uygun mu?
Kapalı havuzda hayır: sınır 1–1,5 mg/L'dir. Açık havuzda da hayır, sınır 1–3 mg/L'dir. 0,3–0,6 mg/L aralığı yalnızca ozon, ultraviyole veya klordioksit ile yardımcı dezenfeksiyon uygulanan havuzlar için geçerlidir. Hidrojen peroksit ve biguanid sisteminde serbest klor ölçülmez.
Havuz kaç yılda bir tamamen boşaltılmalı?
Yönetmelik yüzme havuzu için boşaltma sıklığı vermez; Sağlık Bakanlığı uygulama kuralı yılda en az bir defa boşaltarak genel temizlik yapılmasını öngörür. Çocuk havuzları için ise 9. madde doğrudan ayda bir defa boşaltma zorunluluğu getirir.
Yönetmeliğe uymamanın cezası nedir?
- madde müeyyideler için 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununa atıf yapar. Kanunun 282. maddesi hafif hapis ve para cezasının yanında işyerinin yedi günden üç aya kadar tatiline hükmedilebileceğini söyler. Güncel idari para cezası tutarı veri yok.
Kaynaklar
- Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları ve Şartlarına Dair Yönetmelik, RG 6/3/2011-27866, tam metin: https://api.kmo.org.tr/uploads/portal/resimler/ekler/ca41479ac167979_ek.pdf
- Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik, RG 15/12/2011-28143, tam metin: https://www.alsglobal.eu/media-tr/mevzuat/yuzme-havuzlarinin-tabi-olacagi-saglik-esaslari-hakkinda-yonetmelik.pdf
- Mevzuat Bilgi Sistemi künye kaydı: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=14777&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, "Havuz Suları": https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/su-guvenligi/havuz-sulari.html
- 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, tam metin: https://ankahed.org.tr/UPLOAD/13-umumi-hifzisihha-kanunu.pdf
Erişim notu: mevzuat.gov.tr mevzuat metni uç noktaları robots kısıtı nedeniyle otomatik olarak okunamadı. Yönetmeliğin madde ve ek metinleri, künyesi doğrulanmış kurumsal PDF barındırmalarından (Kimya Mühendisleri Odası ve ALS Global) alındı; Resmî Gazete tarih ve sayı bilgisi Sağlık Bakanlığı sayfasıyla çapraz doğrulandı.
İlgili içerikler
- Yönetmelik, TS 11899 ve EN 16713 çelişiyor mu? Hangi değer bağlayıcı
- Havuz suyu numune alma ve akredite laboratuvar süreci
- Havuz suyu operatörü belgesi: kime zorunlu, nasıl alınır
- Site havuzunda hukuki sorumluluk: kat malikleri kararı, sigorta, kaza süreci
- Havuz suyu dengesi: 6 parametrenin birbirini nasıl etkilediği
