Yönetmelik, TS 11899 ve EN 16713 çelişiyor mu? Hangi değer bağlayıcı
Yönetmelik 1–1,5 mg/L klor isterken TS 11899 0,3–0,6 mg/L veriyor. Dört kaynağın değerleri, çelişkileri ve hangi belgenin hangi havuza uygulandığı.
Havuz su kalitesi standartları dört farklı kaynaktan gelir ve çelişirler. Yönetmelik kapalı havuzda 1–1,5 mg/L serbest klor isterken TS 11899 aynı parametreyi 0,3–0,6 mg/L verir. Denetimde bağlayıcı olan yönetmeliktir; TS ve EN belgeleri teknik referanstır ve farklı havuz tiplerine uygulanır.
Yayımlanma: 2 Eylül 2026 · Güncelleme: 2 Eylül 2026
Bu yazıda ne var
- Dört kolonlu karşılaştırma tablosu: yönetmelik, TS 11899, WHO 2006 ve CDC MAHC 2024
- 5 somut çelişki: serbest klor, pH, koloni sayısı, siyanürik asit ve taze su
- Hangi belge hangi havuza uygulanır: evsel havuz EN 16713, halka açık havuz EN 15288
- Yönetmelikte hiç bulunmayan üç konu: devir daim süresi, filtrasyon hızı, taze su
- Bir çelişki karşısında hangi sırayla karar verilir: 4 adımlı hiyerarşi
Dört kaynağın değerleri yan yana
Aşağıdaki tablo, aynı parametrenin dört ayrı belgede hangi değerle tanımlandığını gösterir. Sol kolon Türkiye'de hukuken bağlayıcı olan değerdir.
| Parametre | Yönetmelik (bağlayıcı) | TS 11899 | WHO 2006 | CDC MAHC |
|---|---|---|---|---|
| Serbest klor, kapalı havuz (mg/L) | 1,0 – 1,5 | 0,3 – 0,6 (tavan 1,2) | ~1, üst sınır 3 | min 1,0 ppm / CYA'lı 2,0; maks 10 |
| Serbest klor, açık havuz (mg/L) | 1,0 – 3,0 | ayrım yok | — | — |
| Serbest klor, ozon/UV ile (mg/L) | 0,3 – 0,6 | — | ≤0,5 yeterli olabilir | — |
| pH | 6,5 – 7,8 | 6,5 – 7,6 tatlı su | 7,2 – 7,8 | 7,0 – 7,8; <6,5 veya >8,0 kapatma |
| Bulanıklık | 0,5 NTU/FNU | ≤0,5 FNU | 0,5 NTU | genel maksimum yok |
| Bağlı klor (mg/L) | ≤0,2 | ≤0,2 | serbest klorun yarısını aşmamalı | >0,4 ppm'de müdahale |
| Siyanürik asit (mg/L) | ≤100 | hüküm yok | ≤100 | ≤90 ppm; ≥300 acil |
| Toplam koloni | 200 CFU/ml | ≤100/ml | <200 cfu/ml | hüküm yok |
| *Legionella* | hüküm yok | hüküm yok | <1/100 ml, 3 ayda bir | hüküm yok |
| Taze su | hüküm yok | 30 L/yüzücü/gün | 30 L/kişi | hüküm yok |
| Devir daim süresi | hüküm yok | formül tabanlı (K ≤ 0,6/m³) | — | EN 16713-2: maks 8 saat |
Serbest klorda üç kat fark neden var?
Tablodaki en büyük sapma serbest klordadır. TS 11899, havuz suyunda serbest kloru 0,3–0,6 mg/L olarak verir ve üst sınırın 1,2 mg/L'yi aşmaması gerektiğini söyler (TS 11899, Nisan 2007, 2. baskı). Yönetmelik ise klorlu kapalı havuzda 1–1,5 mg/L, açık havuzda 1–3 mg/L ister.
Yani TS 11899'a göre "ideal" olan 0,5 mg/L değeri, yönetmeliğe göre uygunsuzluktur. Tersi de doğrudur: yönetmeliğe göre uygun olan 2,5 mg/L, TS 11899'a göre iki kat fazladır.
Fark rastgele değil. TS 11899 Alman DIN geleneğinden gelir; o gelenek düşük serbest klorla çalışabilmeyi ozonlama, çok kademeli filtrasyon ve yüksek taze su ilavesiyle destekler. Yönetmelik ise tek başına klora dayanan bir tesiste güvenli dezenfeksiyon eşiği arar. Yönetmelik de 0,3–0,6 mg/L aralığına izin verir, ama yalnızca ozon, ultraviyole veya klordioksit ile yardımcı dezenfeksiyon yapılan havuzlarda.
Sonuç pratikte tek cümleye iner: denetim tutanağı yönetmelik değerine göre yazılır. Bir tesis TS 11899'a uygun çalıştığını belgeleyerek yönetmelik uygunsuzluğunu ortadan kaldıramaz. Yönetmeliğin madde yapısını ve tüm eşiklerini yüzme havuzu yönetmeliği rehberinde tek tabloda topladık.
Hangi belge hangi havuza uygulanır?
Sektörde en sık yapılan hata, evsel havuz standardını halka açık havuza uygulamaktır. Avrupa standartları bu ayrımı kendi kapsam maddelerinde açıkça yapar.
| Belge | Uygulandığı havuz | Konusu | Yayım |
|---|---|---|---|
| Yüzme Havuzları Yönetmeliği | ticari amaçla işletilen açık ve kapalı havuz | su kalitesi, personel, denetim | RG 6/3/2011-27866 |
| TS 11899 | tatlı su, deniz suyu, termal, masaj havuzları | suyun hazırlanması, teknik yapım, işletme | Nisan 2007, 2. baskı |
| EN 15288-1 | halka açık havuzlar (Tip 1/2/3) | tasarım güvenliği | 2018+A1:2024 |
| EN 15288-2 | halka açık havuzlar | işletme güvenliği | 13 Aralık 2018 |
| EN 16713-1/-2/-3 | evsel (domestic) havuzlar | filtrasyon / sirkülasyon / su arıtma | Şubat 2016 |
EN 16713-1'in kapsam cümlesi bu ayrımı doğrudan kurar:
"This European Standard specifies filtration requirements and test methods of filter elements or media, filtration units or systems designed to be used in domestic swimming pools."
Kaynak: EN 16713-1:2016 kaydı. EN 16713 serisi, EN 15288-1 kapsamındaki halka açık havuzlara, spalara ve doğal havuzlara uygulanmaz (EN 16713-2 kaydı).
Ters yönde de aynı sınır işler: EN 15288-1 "halka açık kullanıma yönelik yüzme havuzları için tasarım güvenliği gereklilikleri" başlığını taşır (BS EN 15288-1:2018 kaydı) ve EN 16582 serisi kapsamındaki evsel havuzlara uygulanmaz.
Yani bir otel havuzu için "EN 16713'e uygundur" demek teknik olarak yanlış bir beyandır. Bir villa havuzu için "EN 15288 güvenlik sınıfındadır" demek de öyle.
Yönetmelikte hangi konular hiç yok?
Bu bölüm, kaynak karıştırmasının en pahalı olduğu üç konudur. Yönetmelik bunların hiçbirini düzenlemez:
- Devir daim süresi. Yönetmeliğin 19 maddesinde ve altı ekinde devir daim süresi geçmez. EN 16713-2 evsel havuz için tam devir daim süresini en fazla 8 saat verir ve debiyi Q = V / T ile hesaplar (EN 16713-2 kaydı). TS 11899 ise yüklenebilme faktörü K üzerinden formül kurar ve K'nın 0,6/m³'ü aşmamasını, klorlu sistemlerde 0,5 alınmasını ister (TS 11899).
- Filtrasyon hızı. Yönetmelikte hüküm yoktur. TS 11899, tek tabakalı filtrede tatlı su için açık sistemde ≤12 m/h, kapalı sistemde ≤30 m/h; çok tabakalı filtrede ≤15 m/h ve ≤50 m/h sınırlarını verir (TS 11899). Bu değerlerin filtre çapına dönüşümünü kum filtresi boyutu hesaplama yazısında çözdük.
- Taze su ilavesi. Yönetmelikte hüküm yoktur. TS 11899 yüzücü başına günlük en az 30 L, WHO da kişi başına 30 L verir.
Bu üçünü "yönetmelik gereği" diye sunan bir teknik rapor, denetimde savunulamaz bir zemine oturur. Tersi de geçerlidir: devir daim süresi 10 saat olan bir havuza yönetmelik dayanağıyla uygunsuzluk yazılamaz.
Bir çelişkide hangi sırayla karar verilir?
Uygulamada dört adımlı bir hiyerarşi işler:
- Yönetmelik — hukuken bağlayıcıdır, denetim ve faaliyet durdurma buradan çıkar. Su kalitesi eşiklerinde tartışma yoktur.
- Sözleşme veya idari şartname — kamu ihalesi ya da özel sözleşme TS 11899 veya EN 15288'e atıf yapıyorsa, o değer sözleşmesel olarak bağlayıcı hâle gelir.
- Havuz tipine uygun EN standardı — halka açık havuzda EN 15288, evsel havuzda EN 16713 ve EN 16582.
- WHO ve CDC MAHC — yönetmelikte hiç düzenlenmemiş konularda (örneğin *Legionella* izlemesi veya CYA:klor oranı) teknik gerekçe kaynağıdır, hukuki dayanak değildir.
Çakışma hâlinde daha sıkı olan değeri seçmek her zaman güvenli değildir. Serbest klorda TS 11899'un daha düşük değerini seçmek yönetmelik ihlali doğurur. Bu nedenle "en katı değeri uygula" kuralı yerine "bağlayıcı olanı uygula, diğerini tasarım hedefi yap" kuralı işler.
WHO ve CDC değerleri Türkiye'de kullanılabilir mi?
Kullanılabilir, ama yalnızca boşluk doldurma amacıyla. WHO'nun *Guidelines for Safe Recreational Water Environments Volume 2* belgesi 2006 tarihli, 118 sayfalık bir rehberdir (WHO yayın kaydı). Türkiye yönetmeliğinin hiç düzenlemediği *Legionella* için üç ayda bir <1/100 ml hedefi verir (WHO tam metin). Sıcak masaj havuzu işleten bir tesis için bu, mevzuat boşluğunu kapatan tek teknik referanstır.
CDC'nin Model Aquatic Health Code'unun güncel sürümü 5. baskıdır ve 16 Aralık 2024'te yayımlandı (CDC MAHC). MAHC'nin en kullanışlı katkısı "derhal kapatma" eşikleridir: kullanıcılar havuzdayken serbest klorun 10 ppm'i aşması, pH'ın 6,5'in altına düşmesi veya 8,0'ı geçmesi, siyanürik asidin 300 ppm'e ulaşması (2023 MAHC).
Buradaki karşıt görüş şudur: sektörel içeriklerde "uluslararası standart 10 ppm'e izin veriyor" cümlesi sık kullanılır. Bu cümle Türkiye'de yanlıştır, çünkü yönetmelik açık havuzda tavanı 3 mg/L'de tutar. MAHC değerleri bir üst sınır gevşetmesi olarak alıntılanamaz.
Parametrelerin birbirini nasıl etkilediğini, hangi sırayla düzeltileceğini havuz suyu dengesi rehberinde ele aldık. Denetim numunesinin hangi laboratuvara, hangi süre içinde ulaşması gerektiği ise numune alma ve akredite laboratuvar süreci yazısında. Yeni bir havuz planlarken standart seçiminin bütçeye etkisini havuz fiyatları sayfasındaki kalem yapısıyla birlikte değerlendirmek gerekir.
TS 11899 hâlâ yürürlükte mi?
Elimizdeki metin TS 11899'un 2. baskısıdır; TSE Teknik Kurulu tarafından 3 Nisan 2007'de kabul edilmiş ve TS 11899:2000 ile T1:2003 değişikliğini kapsamaktadır (TS 11899). Standardın tam adı "Yüzme Havuzları — Suyun Hazırlanması, Teknik Yapım, Kontrol, Bakım ve İşletmesi İçin Genel Kurallar" olarak geçer ve ICS sınıfı 03.080.30 ile 13.060.99'dur.
Bu baskıdan sonra yeni bir revizyon yayımlanıp yayımlanmadığı TSE kataloğundan doğrulanamadı; yürürlükteki revizyon yılı için veri yok işareti bırakıyoruz. Şartname yazarken standardın numarasını yıl belirtmeden ("TS 11899") değil, elinizdeki baskıyla ("TS 11899/Nisan 2007") anmak bu belirsizliği ortadan kaldırır.
Sık sorulan sorular
Denetimde TS 11899 değerleri sorulur mu?
Su kalitesi eşiklerinde sorulmaz; İl Sağlık Müdürlüğü denetimi yönetmeliğin Ek-1, Ek-2 ve Ek-3 değerlerine göre yapılır. TS 11899 değerleri sözleşme, şartname veya teknik kabul süreçlerinde gündeme gelir. İki belge farklı hukuki ağırlık taşır.
Villa havuzumda hangi standart geçerli?
Yönetmelik ticari amaçla kullanılmayan havuzları kapsamaz. Evsel havuzlarda teknik referans EN 16713 serisidir: filtrasyon için -1, sirkülasyon için -2, su arıtma için -3. EN 15288 serisi halka açık havuzlar içindir ve evsel havuza uygulanmaz.
Devir daim süresi 8 saat zorunlu mu?
Türkiye yönetmeliğinde devir daim süresi hükmü yoktur. 8 saatlik üst sınır EN 16713-2'nin evsel havuzlar için verdiği değerdir. Halka açık havuzda TS 11899'un yüklenebilme faktörü formülü kullanılır ve pratikte 8 saatten kısa süreler gerekir.
Serbest klor 0,5 mg/L ölçüldüğünde hangi kaynağa göre uygun?
TS 11899'un 0,3–0,6 mg/L aralığına göre uygundur; yönetmeliğe göre kapalı havuzda uygunsuzdur. Yönetmelik bu aralığa yalnızca ozon, ultraviyole veya klordioksit destekli sistemlerde izin verir. Klor tek dezenfektan ise sınır 1 mg/L'nin altına inemez.
EN 15288 Türkiye'de zorunlu mu?
EN 15288-2, TSE tarafından 28 Ocak 2019'da TS EN 15288-2 olarak kabul edildi. Bir TS standardının kabul edilmesi tek başına zorunluluk doğurmaz; zorunluluk ancak mevzuat atfı veya sözleşme hükmüyle kurulur. Halka açık havuzlarda tasarım denetimlerinde referans olarak istenir.
Kaynaklar
- Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları ve Şartlarına Dair Yönetmelik, RG 6/3/2011-27866: https://api.kmo.org.tr/uploads/portal/resimler/ekler/ca41479ac167979_ek.pdf
- Yönetmelikte Değişiklik, RG 15/12/2011-28143: https://www.alsglobal.eu/media-tr/mevzuat/yuzme-havuzlarinin-tabi-olacagi-saglik-esaslari-hakkinda-yonetmelik.pdf
- TS 11899 — Yüzme Havuzları, Nisan 2007 (2. baskı), tam metin PDF: https://eforhavuz.com/pdf/tse.pdf
- EN 15288-1:2018+A1:2024 kaydı: https://standards.iteh.ai/catalog/standards/cen/e257b2dc-7ea1-4e98-8985-f3f1adb8488b/en-15288-1-2018a1-2024
- BS EN 15288-1:2018 kaydı: https://www.en-standard.eu/bs-en-15288-1-2018-swimming-pools-for-public-use-safety-requirements-for-design/
- BS EN 15288-2:2018 kaydı: https://www.en-standard.eu/bs-en-15288-2-2018-swimming-pools-for-public-use-safety-requirements-for-operation/
- EN 16713-1:2016 kaydı: https://standards.iteh.ai/catalog/standards/cen/7a9d94ad-3d10-4a47-849f-703909e14f51/en-16713-1-2016
- EN 16713-2:2016 kaydı: https://standards.iteh.ai/catalog/standards/cen/a5c3a2b9-a0c3-47f9-b077-5f63df96f0a5/en-16713-2-2016
- EN 16713-3:2016 kaydı: https://standards.iteh.ai/catalog/standards/cen/04b136a3-9583-4545-abe2-02e62b4e0762/en-16713-3-2016
- WHO, Guidelines for Safe Recreational Water Environments Vol. 2 (2006), tam metin: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/43336/9241546808_eng.pdf
- CDC, Model Aquatic Health Code — güncel baskı: https://www.cdc.gov/model-aquatic-health-code/php/our-work/index.html
- CDC, 2023 Model Aquatic Health Code, tam metin PDF: https://www.cdc.gov/model-aquatic-health-code/media/pdfs/2023-MAHC-508.pdf
Erişim notu: TSE ve CEN standartlarının tam metinleri ücretlidir; kapsam ve teknik değerler standart katalog kayıtlarından ve açık erişimli TS 11899 metninden alındı. mevzuat.gov.tr metin uç noktaları robots kısıtı nedeniyle okunamadığı için yönetmelik metni kurumsal PDF barındırmasından doğrulandı.
İlgili içerikler
- Yüzme havuzu yönetmeliği: hangi havuz kapsamda, hangi parametre zorunlu
- Havuz suyu numune alma ve akredite laboratuvar süreci
- Kum filtresi boyutu hesaplama: filtrasyon hızı ve yüzey alanı
- Havuz suyu dengesi: 6 parametrenin birbirini nasıl etkilediği
