İnvertör (değişken devirli) pompa: 3 yıllık geri ödeme hesabı
İnverter havuz pompası tasarruf hesabı: afinite yasaları, devri yarıya indirmenin kübik etkisi, kWh tablosu ve 3 yıllık geri ödeme analizi örneği.
İnverter havuz pompası tasarrufu tek bir fiziksel kuraldan doğar: debi devirle doğrusal, güç devrin küpüyle değişir. ENERGY STAR'ın ifadesiyle "pompa devrini yarıya indirmek, pompanın enerjinin sekizde birini kullanmasını sağlar". Aynı su hacmini iki kat sürede filtrelediğinizde net enerji tasarrufu yaklaşık %75 olur. Geri ödeme, yıllık kWh farkına ve fiyat farkına bağlıdır.
*Yayım: 2 Eylül 2026 · Son güncelleme: 2 Eylül 2026*
Bu yazıda ne var
- Afinite (pompa) yasalarının formülleri ve devri düşürmenin kübik etkisi
- Aynı devir daim hacmini korurken elde edilen net tasarruf: %75 nasıl çıkıyor
- Üretici verisiyle doğrulama: 1.450 / 2.400 / 2.850 dev/dak'da ölçülen giriş gücü
- Havuz hacmine göre yıllık kWh farkı tablosu ve 3 yıllık geri ödeme kurgusu
- Geri ödemenin uzadığı 5 durum
- AB 547/2012'nin havuz pompalarını kapsamaması: "MEI" beklemek neden yanlış
Afinite yasaları: debi doğrusal, güç kübik
Santrifüj pompalarda devir değiştiğinde performans üç bağıntıyla değişir. Devir oranı \(r = n_2/n_1\) olmak üzere:
\[ \frac{Q_2}{Q_1} = r \qquad \frac{H_2}{H_1} = r^2 \qquad \frac{P_2}{P_1} = r^3 \]
- \(Q\): debi (m³/h)
- \(H\): basma yüksekliği (mSS)
- \(P\): mil gücü (kW)
- \(n\): devir sayısı (dev/dak)
ABD Enerji Bakanlığı'nın motor bilgi notu bu bağıntıyı şöyle yazar: "Statik yükseklik olmayan santrifüj fan veya pompalarda, fan ya da afinite yasaları akışın devir sayısıyla doğrudan değiştiğini söyler" ve "giriş gücü ihtiyacı devir oranının küpü, yani üçüncü kuvvetiyle değişir" (U.S. DOE, Adjustable Speed Drive Part-Load Efficiency). ENERGY STAR aynı kuralı havuz pompasına uyarlar: "Tasarruf edilen enerji dikkate değerdir; pompa devrini yarıya indirmek, pompanın enerjinin yalnızca sekizde birini kullanmasını sağlar" (ENERGY STAR — Pool Pumps).
Kübik ilişki tek başına yanıltıcıdır, çünkü devri düşürünce debi de düşer; aynı devir daim hacmini elde etmek için pompa daha uzun çalışır.
Devri yarıya indirmek gerçekte ne kadar tasarruf ettirir?
Filtrelenmesi gereken su hacmi sabittir: \(V_{\text{günlük}} = Q \times t\). Devir oranı \(r\) uygulandığında debi \(rQ\) olur, aynı hacim için süre \(t/r\)'ye çıkar. Günlük enerji:
\[ E = P \times t \;\propto\; r^3 \times \frac{1}{r} = r^2 \]
Yani aynı devir daim hacmi korunduğunda enerji, devir oranının karesiyle değişir. Bu, invertör pompanın gerçek tasarruf matematiğidir:
| Devir oranı \(r\) | Debi (oran) | Anlık güç (oran) | Aynı hacim için süre (oran) | Günlük enerji (oran) | Tasarruf |
|---|---|---|---|---|---|
| 1,00 | 1,00 | 1,00 | 1,00 | 1,00 | — |
| 0,80 | 0,80 | 0,51 | 1,25 | 0,64 | %36 |
| 0,70 | 0,70 | 0,34 | 1,43 | 0,49 | %51 |
| 0,60 | 0,60 | 0,22 | 1,67 | 0,36 | %64 |
| 0,50 | 0,50 | 0,13 | 2,00 | 0,25 | %75 |
| 0,40 | 0,40 | 0,064 | 2,50 | 0,16 | %84 |
Tablonun okunuşu: devri %50'ye indirip çalışma süresini iki katına çıkardığınızda anlık güç sekizde bire düşer, süre iki katına çıkar, net enerji dörtte bire iner. Bu yüzden invertör pompanın doğru işletme biçimi "kısa süre yüksek devir" değil, uzun süre düşük devirdir.
Teorik kübik yasa ile üretici ölçümü tutuyor mu?
Üretici verisiyle sınayabiliriz. Bir değişken devirli havuz pompasının üç kademesinde ölçülen giriş gücü şöyle veriliyor: 1.450 dev/dak'da 160 W, 2.400 dev/dak'da 595 W, 2.850 dev/dak'da 975 W (Pentair EnviroMAX 800 teknik verileri).
| Devir (dev/dak) | Devir oranı | Kübik yasadan beklenen güç (W) | Üretici verisi (W) | Sapma |
|---|---|---|---|---|
| 2.850 | 1,00 | 975 | 975 | referans |
| 2.400 | 0,842 | 582 | 595 | +%2 |
| 1.450 | 0,509 | 128 | 160 | +%25 |
Orta devirde kübik yasa neredeyse tam tutuyor. Çok düşük devirde gerçek tüketim teorinin üzerinde çıkıyor; çünkü motor ve invertörün verimi düşük yükte azalır, ayrıca sistemde statik yükseklik ve sabit sürtünme bileşenleri vardır. DOE notunun "statik yükseklik olmayan" kaydı tam bu yüzden önemlidir. Pratik sonuç: teorik %87 tasarruf vaadini değil, %50–70 bandını esas alın. Bir başka değişken devirli seride kademe güçleri 1.000–1.725 dev/dak için 65–200 W, 1.800–2.800 dev/dak için 210–670 W, 2.850–3.450 dev/dak için 700–1.250 W olarak veriliyor (BADU EcoM3-Variable teknik broşürü).
Yıllık kWh farkı nasıl hesaplanır?
Karşılaştırmayı sabit devirli pompanın referans senaryosuyla kuruyoruz. Sabit devirli pompanın giriş gücü \(P_1\) (kW), günlük çalışma \(t_1\) (saat), sezon uzunluğu \(g\) (gün):
\[ E_{\text{sabit}} = P_1 \times t_1 \times g \qquad E_{\text{inverter}} = P_1 \times r^2 \times t_1 \times g \]
\[ \Delta E = P_1 \times t_1 \times g \times (1 - r^2) \]
Giriş gücü için katalogdaki motor gücü (P2) değil, şebekeden çekilen güç (P1) kullanılır. Yaygın havuz pompalarında P2 0,55 kW için P1 1,00 kW, P2 1,10 kW için P1 1,90 kW ölçülüyor (ESPA Silen S2 teknik özellikleri). Bu ayrımı atlayan hesaplar tasarrufu %40'a kadar eksik gösterir; ayrıntısı havuz elektrik tüketimi hesaplama yazısında.
Örnek: 50 m³ havuz, 180 günlük sezon
- Sabit devirli pompa: P1 = 1,00 kW, günde 8 saat → 8 kWh/gün
- Sezon: 180 gün → 1.440 kWh/sezon
- İnvertör, \(r = 0,6\) ile aynı devir daim hacmi: 0,22 kW × 13,3 saat ≈ 2,9 kWh/gün → 522 kWh/sezon
- Fark: 918 kWh/sezon, tasarruf %64
Düşük devirde motor veriminin düşmesi için %15 emniyet payı bırakırsak fark yaklaşık 780 kWh/sezon'a iner. Hesabı kendi havuzunuz için yapmak isterseniz devir daim süresi mantığı havuz pompası günde kaç saat çalışmalı yazısında, debi bulma yöntemi havuz pompa debisi hesaplama yazısında.
| Havuz hacmi (m³) | Sabit devirli P1 (kW) | Sabit devirli sezon (kWh) | İnvertör r=0,6 sezon (kWh) | Fark (kWh/sezon) | 3 yılda fark (kWh) |
|---|---|---|---|---|---|
| 30 | 0,80 | 864 | 313 | 551 | 1.653 |
| 50 | 1,00 | 1.440 | 522 | 918 | 2.754 |
| 75 | 1,50 | 2.160 | 783 | 1.377 | 4.131 |
| 100 | 1,90 | 3.078 | 1.116 | 1.962 | 5.886 |
| 150 | 2,60 | 4.680 | 1.696 | 2.984 | 8.952 |
(Sezon 180 gün, sabit devirlide günde 8 saat, invertörde aynı devir daim hacmi varsayıldı. P1 değerleri ESPA Silen S ve S2 serisi giriş gücü aralıklarından alındı.)
3 yıllık geri ödeme nasıl kurulur?
Elektrik birim maliyeti \(C\) (TL/kWh, vergiler dâhil) ve ekipman fiyat farkı \(\Delta Y\) (TL) olmak üzere:
\[ \text{Geri ödeme (sezon)} = \frac{\Delta Y}{\Delta E \times C} \]
Birim fiyatı sabit yazmıyoruz; tarifeler yıl içinde değişir. Mesken abonesinde aktif enerji bedeli, dağıtım bedeli ve vergiler EPDK'nın 02.04.2026 tarihli, 14461 sayılı kararıyla belirlenen tarife tablolarından okunur (EPDK — elektrik faturalarına esas tarife tabloları). Hesabı yaparken faturanızdaki toplam TL'yi tüketilen kWh'e bölmek en doğru yaklaşımdır.
Geri ödemeyi fiyat farkının kWh cinsinden büyüklüğü olarak okumak daha dayanıklı bir yöntemdir:
| Fiyat farkı, kaç kWh'lik elektriğe eşit | 50 m³ havuz (918 kWh/sezon) | 100 m³ havuz (1.962 kWh/sezon) |
|---|---|---|
| 1.000 kWh | 1,1 sezon | 0,5 sezon |
| 2.000 kWh | 2,2 sezon | 1,0 sezon |
| 3.000 kWh | 3,3 sezon | 1,5 sezon |
| 5.000 kWh | 5,4 sezon | 2,5 sezon |
| 8.000 kWh | 8,7 sezon | 4,1 sezon |
Okunuşu: 100 m³ havuzda fiyat farkı 5.000 kWh'lik elektrik bedelinin altındaysa geri ödeme 3 sezonun içinde kalır. 30 m³ havuzda aynı fark 9 sezonu aşar — küçük havuzda invertör kararı enerji tasarrufuyla değil gürültü ve kullanım esnekliğiyle gerekçelendirilir.
Bir kalem daha var: mesken tarifesinde günlük ortalama 8 kWh'i geçen tüketim, EPDK'nın 28.02.2022 tarihli kararına dayanan kademeli tarifede yüksek tüketimli kademeye girer (Enerjisa — mesken abone grubu ve tarifeler). Havuz pompası tek başına bu eşiği aşırabilir; invertöre geçmek yalnızca kWh'i değil, evin tamamının uygulandığı kademeyi de değiştirebilir. Bu etki tabloda yok, gerçek faturada var.
Geri ödeme hangi durumlarda uzar?
- Havuz küçükse. 30 m³ altındaki havuzlarda mutlak kWh farkı düşüktür; fiyat farkı aynı kalırken geri ödeme uzar.
- Sezon kısaysa. 90 günlük bir sezonda tasarruf yarıya iner, geri ödeme iki katına çıkar.
- Sistemde yüksek statik yük varsa. Yüksekte kurulu ekipman odası veya uzun basma hattı, kübik ilişkinin geçerli olduğu bölgeyi daraltır (DOE notundaki "statik yükseklik olmayan" kaydı).
- Filtre çapı küçükse. Düşük devirde uzun süre çalışmak filtreyi yormaz, ama devri artırma ihtiyacı doğduğunda filtrasyon hızı sınırına çarpılır; TS 11899 tek tabakalı filtrelerde açık havuzda 12 m/h sınırı verir (TS 11899). Sınır aşılıyorsa çözüm invertör değil, havuz filtre boyutu hesaplama yazısındaki filtre büyütmedir.
- Pompa zaten yeni ve doğru boyutlandırılmışsa. Çalışan sabit devirli bir pompayı sırf tasarruf için değiştirmek, yatırım farkını değil pompanın tüm bedelini geri ödeme hesabına sokar.
Havuz pompasında "MEI" değeri neden aranmaz?
Sektörde sık rastlanan bir hata, havuz pompası seçerken AB ekotasarım mevzuatının verim göstergesi olan MEI değerini sormaktır. 547/2012 sayılı Komisyon Tüzüğü, kapsam maddesinde uygulanmayacağı pompaları sayarken açıkça "kendinden emişli su pompaları"nı listeler; MEI ise "en iyi verim noktası, kısmi yük ve aşırı yükte hidrolik pompa verimi için boyutsuz ölçek birimi" olarak tanımlanır (EUR-Lex 02012R0547-20170109, Madde 1).
Havuz filtrasyon pompaları kendinden emişli tiptir; dolayısıyla bu tüzüğün kapsamı dışındadır ve MEI beyanı taşımaları beklenmez. Havuz pompasında karşılaştırılabilir gösterge, üreticinin verdiği devir–debi–P1 gücü üçlüsüdür. ABD tarafında ise ENERGY STAR sertifikalı havuz pompaları için ağırlıklı enerji faktörü (WEF) yayımlanır ve sertifikalı gömme havuz pompalarının standart pompalara göre "%20 daha az enerji" kullandığı belirtilir (ENERGY STAR — Pool Pumps). Bu iki gösterge birbirinin yerine kullanılamaz.
Sık sorulan sorular
İnverter havuz pompası gerçekte yüzde kaç tasarruf sağlar? Aynı devir daim hacmi korunduğunda tasarruf, devir oranının karesiyle belirlenir: %60 devirde %64, %50 devirde %75. Motor veriminin düşük devirde azalması nedeniyle saha sonuçları genellikle %50–70 bandında kalır.
Pompayı düşük devirde uzun süre çalıştırmak filtreye zarar verir mi? Hayır. Düşük debi, filtrasyon hızını (m/h) düşürür; TS 11899'un üst sınırlarının altında kalmak filtre için sorun değildir. Dikkat edilecek nokta, skimmer emişinin ve yüzey süpürmesinin yeterli kalması için asgari bir debinin korunmasıdır.
Geri ödeme süresi kaç yıl kabul edilebilir? Havuz pompalarının kullanım ömrü göz önüne alındığında 3 sezonun altındaki geri ödeme güçlü, 3–5 sezon makul, 5 sezonun üzeri zayıf sayılır. 30 m³ altındaki havuzlarda karar genellikle 5 sezonun üzerine düşer.
Sabit devirli pompayı iki hızlı pompayla değiştirmek yeter mi? İki hızlı pompa, kübik ilişkinin bir bölümünü kullanır ve invertörden ucuzdur. Ancak devir seçimi iki noktaya kilitlenir; ısıtma, ters yıkama ve robot süpürge gibi farklı debi ihtiyaçlarına ayrı ayrı uyum sağlayamaz.
Havuz pompasında MEI değeri sormalı mıyım? Hayır. AB 547/2012 kendinden emişli su pompalarını kapsam dışında bırakır, havuz pompaları da bu gruptadır. Karşılaştırma devir–debi–giriş gücü (P1) verisiyle yapılır.
Kaynaklar
- U.S. Department of Energy, *Adjustable Speed Drive Part-Load Efficiency* — https://www.energy.gov/sites/prod/files/2014/04/f15/motor_tip_sheet11.pdf
- ENERGY STAR, *Pool Pumps* — https://www.energystar.gov/products/pool_pumps
- EUR-Lex, Komisyon Tüzüğü (AB) 547/2012 konsolide metni — https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:02012R0547-20170109
- Pentair EnviroMAX 800 pompa teknik verileri — https://www.pentairpool.com.au/pentair-pool-product/enviromax-800-pump/
- BADU EcoM3-Variable teknik broşürü — https://images.inyopools.com/cloud/documents/badu-ecom3v-flyer.pdf
- ESPA Silen S2 teknik özellikleri — https://www.espa.com/corp-en/silen-s2/?especificaciones
- TS 11899 — https://eforhavuz.com/pdf/tse.pdf
- EPDK, elektrik faturalarına esas tarife tabloları — https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-1327/elektrik-faturalarina-esas-tarife-tablolari
- Enerjisa, mesken abone grubu ve tarifeler — https://m.enerjisa.com.tr/tr/musteri-islemleri/tarifeler-ve-urunler/eviniz/ulusal-tarifeler/mesken-abone-grubu-ve-tarifeler
İlgili içerikler
- Havuzun yıllık işletme maliyeti: elektrik, kimyasal, su ve servis kalem kalem
- Panel havuz elektrik tüketimi hesaplama
- Filtrasyon pompası günde kaç saat çalışmalı?
- Havuz modelleri ve fiyat aralıkları
