Liner havuzda kimyasal tolerans eşikleri ve leke atlası
Liner havuz kimyasal hasarı nasıl önlenir? PVC membranın klor, pH, alkalinite ve sıcaklık eşikleri, leke atlası tablosu ve garanti dışı kalan uygulamalar.
Liner havuz kimyasal hasarı, PVC membranın tolerans bandı dışına çıkan suyla başlar. Üretici belgelerinde pH 7,2–7,6, stabilize klorda 0,7–1,2 mg/L, stabilize edilmemiş klorda 0,3–0,8 mg/L, azami su sıcaklığı 32 °C ve toplam alkalinite 100–175 ppm verilir. Katı kimyasalın membrana teması yasaktır.
Bu yazıda ne var
- Üretici belgelerinden alınmış tolerans tablosu: klor, pH, alkalinite, sıcaklık, ozon, brom
- İki üreticinin (RENOLIT ALKORPLAN ve Cefil) değerlerinin karşılaştırması
- 8 satırlık leke atlası: renk → olası neden → test → müdahale
- Ağartma, kırışma ve büzülmenin üç mekanizması
- Garanti kapsamı dışına çıkaran 7 uygulama
PVC liner hangi kimyasal eşiklerde çalışır?
| Parametre | RENOLIT ALKORPLAN değeri | Cefil değeri | Not |
|---|---|---|---|
| pH | 7,2 – 7,6 (katalogda 7,0 – 7,6) | 7,2 – 7,6 | İki üretici aynı bandı veriyor |
| Serbest klor (stabilize, Na-diklorizosiyanürat) | 0,7 – 1,2 mg/L (DPD, pH 7,2–7,6) | — | Stabilizatörle birlikte |
| Serbest klor (stabilize edilmemiş / tuz / hipoklorit) | 0,3 – 0,8 mg/L (20–30 ppm stabilizatör zorunlu) | azami 2,0 ppm; istenen değer 1,5 ppm | Cefil bakım kılavuzu üst sınır veriyor |
| Toplam alkalinite | 100 – 175 ppm CaCO₃ | 100 – 175 ppm | 100 ppm altı suyu korozif yapar |
| Siyanürik asit / stabilizatör | Tuzlu havuzda sezon başında 30 ppm izosiyanürik asit | 30 – 75 ppm | Tuz jeneratörlü havuzda zorunlu |
| Azami su sıcaklığı | 32 °C (uygun ön germe ile sürekli 35 °C'ye kadar) | 32 °C (malzeme garantisi için) | Kritik ortak eşik |
| Brom | 1 – 2 mg/L, pH 7 – 8 | — | Fazlası lineri kahverengileştirir |
| Kalıntı ozon | < 0,01 mg/L | — | Suya karışan ozon sınırı |
| Bakır içeren kimyasal | Yasak | Yasak ("bakır derişimi az olsa bile kaçınılmalı") | Bakır sülfat esaslı algisit kullanılmaz |
Değerler RENOLIT ALKORPLAN garanti ve bakım belgesinden, RENOLIT ALKORPLAN kataloğundan, Alkorplan profesyonel katalogdan ve Cefil bakım kılavuzundan alınmıştır. Cefil'in bazı bölge kılavuzlarında alkalinite 60–125 ppm olarak verilmiştir (Cefil bakım PDF, bölgesel nüsha); ürün kodu ve pazara göre değişebileceği için işletmede kendi liner belgeniz esas alınmalıdır.
Dikkat edilecek nokta: liner üreticisinin klor bandı, sağlık mevzuatının bandından daha dardır. Yönetmelik açık havuzda 1–3 mg/L, kapalı havuzda 1–1,5 mg/L serbest klor ister (Yönetmelik Ek-1); üretici ise stabilize edilmemiş klorda 0,3–0,8 mg/L verir. Bu iki aralığın kesişimi işletmenin çalışma penceresidir ve pratikte stabilizatör (siyanürik asit) kullanımını zorunlu kılar. Siyanürik asidin birikip 100 mg/L sınırını aşması durumunda yapılacaklar siyanürik asit nasıl düşürülür yazısında veriliyor.
Malzeme tarafındaki test sonuçları da belgeli: ALKORPLAN2000 teknik veri sayfası, EN 15836-2 kapsamında ≥1,5 mm takviyeli membran için klor dayanımını ≥3, lekelenme dayanımını ≥4, su emmeyi ≤%1, soğukta katlanabilirliği ≤−25 °C ve mikroorganizma kaynaklı kütle kaybını ≤%1 (EN ISO 846/D) olarak verir; 19 GJ/m² (6.000 saat) yapay yaşlandırma sonrası derecelendirme ≥4'tür (RENOLIT ALKORPLAN2000 TDS).
Kimyasal nasıl eklenir, neden bu kadar önemli?
Üretici belgelerinde en sık tekrarlanan kural, derişimle ilgili: katı kimyasal membrana hiçbir koşulda doğrudan temas etmemelidir.
- Kimyasallar havuza eklenmeden önce kovada çözülür; granül veya tablet doğrudan atılmaz (RENOLIT garanti belgesi).
- Tablet yalnızca skimmer içinde ve pompa çalışırken kullanılır; yüzen dozaj kapları ağartma yaptığı için önerilmez (Alkorplan katalog).
- Kışın skimmer içinde klor bırakılmaz; renk kaybı ve ince kırışıklık yapar (RENOLIT garanti belgesi).
- Kimyasallar birbirine karıştırılmaz ve aynı anda eklenmez; ikinci kimyasal, birincisi sirkülasyonla dağıldıktan sonra eklenir (Cefil bakım kılavuzu).
- Hiçbir katı kimyasal ürün membranla doğrudan temas etmez; tablet ve granül önce kovada çözülür (Cefil bakım kılavuzu).
Bu kuralların tek nedeni var: liner yüzeyinde oluşan yüksek yerel derişim, plastikleştiriciyi ve pigmenti tahrip eder. Hasar noktasaldır ve dağılmaz; onarımı yama ya da membran değişimi gerektirir.
Leke atlası: renk hangi nedeni gösterir?
| Leke rengi / görüntü | Olası neden | Ayırt edici test | Müdahale |
|---|---|---|---|
| Turuncu – kahverengi – kırmızı | Demir oksidasyonu | Bardak testi (renk dibe çöker); Fe > 0,3 mg/L | pH'ı alt banda al, sekestran, filtre temizliği |
| Mor – siyah | Manganez oksidasyonu | Mn > 0,05 mg/L; çökelti koyu gri-siyah | Sekestran + filtrasyon, dolum suyu ön arıtma |
| Mavi – yeşil – turkuaz | Bakır (algisit, ısıtıcı, dolum suyu) | Cu ölçümü; şebeke suyunda 0–0,2 ppm bakır olabilir | Bakır kaynağını kes, sekestran, kısmi su değişimi |
| Su hattında sarımsı bant | Bakır + güneş kremi etkileşimi | Su hattı bandının kozmetik kullanımıyla örtüşmesi | Su hattı temizliği, bakır giderme, sekestran |
| Kahverengi genel renk değişimi (membranda) | Aşırı brom | Brom ölçümü; 1–2 mg/L bandının üstü | Brom dozunu banda çek |
| Sarıdan koyu kahveye çözünmüş renk | Tanen / organik | Bardak testinde renk çökmez, sabit kalır | Oksidasyon + filtrasyon, organik kaynağı kaldır |
| Yerel açılma / beyazlaşma (noktasal) | Tablet veya granül teması, yüzen dozaj kabı | Lekenin dozaj kabının durduğu yerle örtüşmesi | Uygulama yöntemini değiştir, dozajı skimmere al |
| Beyaz sert kabuk | Kireç (kalsiyum karbonat) | LSI hesabı pozitif; sertlik ve alkalinite yüksek | %5 hidroklorik asit ile temizlik, dengeyi düzelt |
Kaynaklar: metal–renk eşleşmesi Orenda Technologies, Heavy Metals; tanen bardak testi Water Systems Council; demir ve manganez eşikleri US EPA; bakır–güneş kremi etkileşimi, brom kaynaklı kahverengileşme, yüzen dozaj kabı ağartması, kireç için %5 hidroklorik asit ve yağ için alkali temizleyici önerisi RENOLIT garanti belgesi ile Alkorplan katalog.
Temizlikte iki yasak var: aşındırıcı ürün, çözücü ve tel fırça kullanılmaz (RENOLIT garanti belgesi); Cefil de aşındırıcı temizleyicileri yasaklar (Cefil bakım PDF). Leke kimyasalının seçimi de kritiktir: askorbik, sitrik ve oksalik asit taze metal lekelerini kaldırabilir ama işlem sekestranla tamamlanmazsa leke geri döner (Aqua Magazine). Metal kaynaklı vakaların dolum aşamasındaki çözümü kuyu suyu demir–manganez yazısında anlatılıyor.
Ağartma, kırışma ve büzülme neden olur?
Ağartma (renk kaybı) üç yoldan gelir: yüzen dozaj kaplarının membrana temas ettiği noktalarda yerel yüksek klor derişimi (Alkorplan katalog); çözülmeden atılan tablet ve granül (Cefil bakım kılavuzu); ve kış boyunca skimmerda bırakılan klor (RENOLIT garanti belgesi).
Kırışma ve ince katlanma iki nedenle olur. Birincisi montaj: membran katlanma olmayacak şekilde gerdirilerek serilir (RENOLIT garanti belgesi). İkincisi kimyasal: kışın skimmerda bırakılan klorun renk kaybının yanında ince kırışıklık da yaptığı aynı belgede belirtilmiştir.
Boşaltma ve UV kaynaklı hasar ayrı bir kalem. Boş bırakılan havuzda membran UV'ye karşı örtülmelidir (RENOLIT garanti belgesi); Cefil ise havuzun tamamen boşaltılmamasını ister (Cefil bakım PDF). Yıllık boşaltma gerektiren mevzuat uygulaması (HSGM) ile bu üretici koşulu çakışır; boşaltma süresi kısa tutulmalı ve membran gölgelenmelidir.
Korozif su kaynaklı kalıcı hasar ise alkalinite ile ilgilidir: toplam alkalinite 100 ppm'in altına indiğinde su korozif hâle gelir ve linerde meydana gelen hasar geri döndürülemez (Alkorplan katalog). Bu, denge yönetiminin liner havuzda yalnızca konfor değil, malzeme ömrü konusu olduğunu gösterir. Doygunluk hesabı LSI yazısında, parametrelerin etkileşimi havuz suyu dengesi rehberinde veriliyor.
Sermed olarak liner uygulamalarında en sık gördüğümüz hasar nedeni ürün kalitesi değil, dozlama alışkanlığı oluyor: tabletin skimmer yerine dibe atılması ve kış aylarında sistemde kimyasal bırakılması. Bu iki uygulama, aksi hâlde sorunsuz çalışacak bir membranı ilk sezonda noktasal olarak açtırıyor.
Hangi uygulamalar garanti kapsamı dışında kalır?
RENOLIT ALKORPLAN garanti belgesine göre garanti, su geçirmezlik için teslimden itibaren 10 yıl ve yalnızca imalat hatalarını kapsar; giderim yolu malzemenin yenisiyle değiştirilmesidir ve sökme/montaj bedelini içermez (RENOLIT garanti belgesi).
| Kapsam dışı bırakan uygulama | Belgede geçen gerekçe |
|---|---|
| Dış mekanik, fiziksel, kimyasal, organik veya hava kaynaklı etkiler | Garanti yalnızca imalat hatasını kapsar |
| Bakır içeren kimyasal kullanımı | Bakırlı ürünler yasaklanmış |
| Su sıcaklığının azami değeri aşması | 32 °C (uygun ön germe ile sürekli 35 °C) |
| Katı kimyasalın membrana teması | Kimyasallar çözülmeden eklenmez |
| Yetkisiz kişi tarafından montaj | Akredite uygulayıcı şartı |
| Bildirimin usulüne uygun yapılmaması | İadeli taahhütlü mektupla bildirim |
| Belge eksikliği | Rulo etiketi ve fatura saklanmalı |
Cefil ise azami su sıcaklığını doğrudan garanti şartı olarak yazar: "malzeme garantisini uygulamak için azami su sıcaklığı 32 °C'dir" (Cefil bakım kılavuzu). Yönetmelik açık havuzda 26–38 °C aralığına izin verdiği için (Ek-2), mevzuata uygun bir sıcaklık liner garantisini geçersiz kılabilir. Isıtmalı liner havuzlarda sıcaklık üst sınırı bu nedenle 32 °C kabul edilmelidir.
Fiberglas ve panel sistemlerde kaplama tolerans tablosu farklı çalışır; yüzey tipine göre karşılaştırma için FI+ model sayfasına bakılabilir.
Sık sorulan sorular
Liner havuzda serbest klor en fazla kaç olmalı? Üretici bandı mevzuattan dardır. Stabilize klorda 0,7–1,2 mg/L, stabilize edilmemiş klorda 0,3–0,8 mg/L verilir (RENOLIT); Cefil azami 2,0 ppm sınırını yazar (Cefil).
Liner havuz kaç dereceye kadar ısıtılır? Azami işletme sıcaklığı 32 °C'dir; uygun ön germe uygulanmışsa sürekli 35 °C'ye kadar çıkılabilir (RENOLIT profesyonel alan). Cefil de garanti şartı olarak 32 °C verir.
Tablet klor lineri bozar mı? Doğrudan temas ederse bozar. Tablet yalnızca pompa çalışırken skimmerda kullanılır; yüzen dozaj kapları ağartma yaptığı için önerilmez (Alkorplan katalog).
Bakırlı algisit liner havuzda kullanılır mı? Kullanılmaz. Üreticiler bakır içeren ürünleri yasaklar ve dörtlü amonyum esaslı algisit önerir; kaza hâlinde leke önleyici ürün kullanılır (Alkorplan katalog).
Alkalinite düşerse ne olur? Toplam alkalinite 100 ppm altına indiğinde su korozif hâle gelir ve linerde oluşan hasar geri döndürülemez (Alkorplan katalog). Üretici bandı 100–175 ppm CaCO₃'tür.
Liner garantisi neyi kapsar? Su geçirmezlik için teslimden itibaren 10 yıl ve yalnızca imalat hataları. Giderim malzeme değişimiyle sınırlıdır, sökme ve montaj bedelini içermez; dış mekanik, kimyasal, organik ve hava kaynaklı etkiler kapsam dışıdır (RENOLIT garanti belgesi).
İlgili içerikler
- Havuz suyu dengesi: 6 parametrenin birbirini nasıl etkilediği
- Langelier Doygunluk İndeksi (LSI) nasıl hesaplanır?
- Siyanürik asit nasıl düşürülür?
- Kuyu suyuyla doldurulan havuzda demir ve manganez lekesi
- Havuz modelleri ve yüzey seçenekleri
Kaynaklar
- RENOLIT ALKORPLAN 2000/3000 Touch & Ceramics garanti ve bakım koşulları (PDF) — https://www.arkcustompool.com/wp-content/uploads/2023/03/GUARANTEE-ALKORPLAN2000-3000-TOUCH-CERAMICS-2020-EN.pdf
- RENOLIT ALKORPLAN takviyeli havuz membranı kataloğu 2022 (PDF) — https://www.renolit.com/fileadmin/renolit/waterproofing_swimming_pool/PDF_s/English/Catalogues/2022_EN_RENOLIT_ALKORPLAN_Reinforced_pool_membrane_for_on_site_lining_01.pdf
- Alkorplan profesyonel katalog 2020, Fluidra (PDF) — https://www.fluidra.hr/pdfs/Alkorplan_Professional%20catalogue_2020_EN.pdf
- RENOLIT ALKORPLAN2000 teknik veri sayfası (PDF) — https://renolit-alkorplan.com/fileadmin/alkorplan/Download_area/TDS/ENG/EN_-_35216_2017_-_TDS_-_ALKORPLAN2000.pdf
- RENOLIT ALKORPLAN profesyonel alan — https://renolit-alkorplan.com/professional-area
- Cefil Pool, liner bakım kılavuzu (PDF) — https://cefilpool.com/wp-content/uploads/2025/10/MAINTENANCE.pdf
- Cefil Pool, liner bakım kılavuzu bölgesel nüsha (PDF) — https://poolbox.ru/image/catalog/pdf/Instrukcii/Cefil/plenka-pvh-lajner-cefil-obsluzhivanie-bassejnov.pdf
- Orenda Technologies, Understanding Heavy Metal Oxidation and Staining — https://blog.orendatech.com/heavy-metals
- Aqua Magazine, Tech Notes: Metals and Metal Staining — https://www.aquamagazine.com/service/article/15122901/tech-notes-metals-and-metal-staining
- Water Systems Council, Tannins & Well Water (PDF) — https://www.watersystemscouncil.org/download/wellcare_information_sheets/potential_groundwater_contaminant_information_sheets/Tannins.pdf
- US EPA, Secondary Drinking Water Standards — https://www.epa.gov/sdwa/secondary-drinking-water-standards-guidance-nuisance-chemicals
- Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları ve Şartları Hakkında Yönetmelik, Ek-1 ve Ek-2 (PDF) — https://www.rank.com.tr/images/pdf/SB_Havuz_Yonetmelik_Ekleri.pdf
- Sağlık Bakanlığı HSGM, Havuz Suları — https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/su-guvenligi/havuz-sulari.html
